|
Ustaw stronę startową |
Dodaj do ulubionych |
coms.pl » dietetyka
Dietetyka
Konsultacje dietetyczne sportowców.
Konsultacje dotycząca zasad prawidłowego żywienia przy dużych obciążeniach fizycznych
Osiąganie coraz to wyższych wyników w sporcie wyczynowym jest wynikiem wielu czynników. Na część z nich nie mamy większego wpływu, są jednak i takie które możemy kontrolować.
W ostatnich latach obserwuje się znaczny wzrost zainteresowania żywieniem i naturalnym wspomaganiem sportowców. Uważa się, że prawidłowo dobrana dieta, wsparta odpowiednim programem suplementacyjnym może istotnie wspomóc efekty treningowe. Dieta i suplementacja mogą wspomóc proces generowania energii podczas wysiłku, jak również dostarczać odpowiednich materiałów budulcowych w celu regeneracji uszkodzonych tkanek np. mięśni szkieletowych.
Na najwyższym poziomie współzawodnictwa, zarówno wśród sportowców genetycznie predysponowanych do osiągania sukcesów, a także poddawanych rygorystycznemu treningowi fizycznemu, zastosowanie odpowiedniej diety może decydować o zwycięstwie lub przegranej. Wielu sportowców, zarówno kobiet jak i mężczyzn dba o swoją dietę, często jednak nie towarzyszy temu wiedza o zasadach żywienia. Niektóre praktyki żywieniowe stosowane przez sportowców dążących do osiągnięcia sukcesu są uzasadnione, są jednak również takie, które nie przynoszą korzystnych efektów a nawet mogą być szkodliwe.
Żywienie sportowca zależy w znaczniej mierze również od cyklu okresu treningowego. Inne zasady będą obowiązywały podczas treningów i inne w okresie startów i odnowy po wysiłku.
Biorąc pod uwagę zróżnicowanie metaboliczne i wymogi energetyczne poszczególnych dyscyplin sportu oraz różnice somatyczne i płciowe uprawiających go osób, oczywistym jest, że zapotrzebowanie pokarmowe przedstawicieli poszczególnych dyscyplin sportu musi się od siebie różnić.
Redukcja i kontrola masy ciała sportowców
Cel redukcji masy ciała:
1. wygląd (łyżwiarstwo figurowe, kulturystyka, fitness);
2. lepszy start w konkurencjach w których niższa masa ciała może przyczynić się do zwiększenia szybkości i wytrzymałości (biegi, pływanie, skok wzwyż);
3. osiągnięcie kategorii wagowej (judo, zapasy, wiosła).
Masa ciała i zawartość tłuszczu w organizmie mają istotne znaczenie jako czynniki determinujące tolerancje wysiłkową w wielu dyscyplinach sportowych. W niektórych dyscyplinach niewielka zawartość tłuszczu w organizmie jest korzystna ze względu na zmniejszenie "nieczynnej" masy ciała, którą sportowiec musi dźwigać , lub też ze względu na zwiększenie stosunku "siły do masy". W innych dyscyplinach sportu ważny jest estetyczny wygląd, promowana jest więc szczupła sylwetka. Ustanawia się też kategorie wagowe w celu odpowiedniego doboru przeciwników pod względem ich równorzędnych rozmiarów i siły. Trzeba jednak pamiętać, że nie da się jednoznacznie ustalić ścisłych standardów masy i składu ciała zawodników poszczególnych dyscyplin. Są to indywidualne cechy każdego sportowca, należy zatem dokonywać wyboru realnych celów, tak aby mogły być osiągnięte na drodze umiarkowanych ograniczeń dietetycznych lub umiarkowanego zwiększenia wydatku energetycznego.
Obniżanie masy ciała u sportowców nie jest łatwym procesem ze względu na niebezpieczeństwo dostarczenia wyraźnie za małej ilości substratów energetycznych a co za tym idzie obniżeniu wyników sportowych. Proces taki zatem, aby był bezpieczny i skuteczny musi przebiegać powoli i pod kontrolą specjalisty.
Szczegółowa analiza jadłospisu
Przestrzeganie zasad prawidłowego żywienia powinno należeć do jednych z podstawowych zadań organizatorów procesu szkolenia w czasie treningu, zawodów i odnowy po wysiłku. Przy wyrównanym poziomie wyszkolenia zawodników w sporcie wysokokwalifikowanym żywienie może stać się czynnikiem decydującym o zwycięstwie w rywalizacji sportowej.
Sport charakteryzuje duża intensywność pracy, która pociąga za sobą duże wydatki energetyczne. Dla pracy w sporcie charakterystyczne jest również zaangażowanie emocjonalne, co wiąże się ze specyficznymi zjawiskami regulacji przemiany materii ze strony układu nerwowego.
Sposób odżywiania sportowców musi odpowiadać nie tylko charakterowi wysiłku w danej dyscyplinie (decydujący jest tutaj wydatek energetyczny, w czasie treningu i zawodów) ale również okresowi treningowemu w makrocyklu rocznym. Każdy z poszczególnych okresów rocznego cyklu ma swoją specyfikę, która decyduje o takim, a nie innym doborze substancji odżywczych. Oczywiście przy planowaniu racjonalnego żywienia należy uwzględnić indywidualne nawyki żywieniowe każdego sportowca z osobna.
Dobrym sposobem oceny sposobu żywienia jest prowadzenie "Dzienniczka żywieniowego". W dzienniczkach takich zapisuje się wszystkie spożyte pokarmy, napoje oraz przyjmowane suplementy z kilku dni. Trzy dni to podstawa tzw. minimum. W celu pełniejszego obrazu prowadzenie dzienniczka powinno odbywać się dwa razy po trzy dni podczas pobytu w domu i dwa razy po trzy dni podczas pobytu na zgrupowaniach. Zebrane jadłospisy wprowadzane są do programu dietetycznego (DIETA2), który wylicza ilość spożytej energii, białka, węglowodanów, tłuszczów oraz witamin i składników mineralnych wraz z % pokrycia zapotrzebowania dla danej osoby. W ten sposób uzyskane dane można porównać z wynikami badań biochemicznych sprawdzając jak spożycie np. żelaza, potasu w diecie przekłada się na poziom tych składników we krwi.
Dzienniczek żywieniowy
Kontrola spożycia żelaza z dietą
Niedobór żelaza u sportowców jest stosunkowo często spotykanym zjawiskiem. Według różnych autorów zajmujących się tym zjawiskiem występuje u 25 - 35% kobiet i 10 - 11% mężczyzn uprawiających sport.
Dieta bogata w żelazo jest bardzo ważnym elementem w walce z jego niedoborem a wiedza na jej temat jest ciągle niewystarczająca wśród sportowców. Głównymi przyczynami nie